Zapewne tak jak każdy, masz ulubione czynności, które powodują, że skupiasz całą uwagę na tym, co robisz. Może to być jazda na rowerze, czytanie książek, układanie pasjansa, gra w ulubioną grę komputerową, itp. Jesteś wówczas pełny energii, zaangażowania i skupienia. Nie dostrzegasz tego, bo jesteś pochłonięty swoim zajęciem.
Czasami zdarza się jednak, że nie możesz się na czymś skupić, wszystko Cię rozprasza, drażni, bądź interesuje bardziej, niż czynność, którą powinieneś akurat wykonywać. Niektóre sytuacje nie pociągają, nie są ani zabawne ani interesujące. W domu, w szkole czy w pracy wiele razy zdarza się, że wykonywane czynności zabierają Ci więcej czasu i energii, wykonujesz je pobieżnie, z mniejszym zaangażowaniem. Nie możesz skupić myśli, które latają gdzieś w chmurach... Niestety ten problem dotyczy sporej ilości ludzi.
Czy zastanawiałeś się czasem, jakie są tego powody? Odpowiedź jest bardzo prosta:
Tajemnica tkwi w koncentracji!!!
Koncentracja, czyli umiejętność skupienia się na wybranych informacjach, zdarzeniach, przedmiotach, zagadnieniach, wydarzeniach, sytuacjach czy zjawiskach może nastąpić pod wpływem twojego świadomego działania. W sytuacjach, kiedy brak ci skupienia możesz skierować swoją uwagę na wybraną czynność lub określone myśli. Wraz ze wzrostem koncentracji na określonym temacie możesz oddzielić percepcję od pozostałych zjawisk i je zignorować.
Koncentracja jest bardzo potrzebna. Ułatwia panowanie nad uczuciami, przywraca poczucie stabilności oraz pewności siebie. Wiele osób wie, że coś takiego istnieje, potrafi nawet podać poprawną definicję koncentracji, ale nie stosują się do jej zasad. Dlaczego tak się dzieje?
Wyobraź sobie, że siedzisz przy biurku w wygodnej pozycji, zabierasz się do wykonania określonego zadania, w tle słyszysz spokojną muzykę, jesteś skoncentrowany na wykonywanej czynności. Możliwe, że jest to sytuacja, kiedy zabierasz się do nauki, jesteś obłożony książkami, przygotowałeś wszystko, co będzie Ci potrzebne w trakcie uczenia się. Dopiero zacząłeś, więc twój organizm jest wypoczęty, umysł świeży i skoncentrowany. Sytuacja jest jak najbardziej komfortowa do wykonywania czynności, które sobie zaplanowałeś. W pewnym momencie, jak w scenie z horroru, wszystko ulega zmianie:
- dzieci sąsiada z góry zaczynają biegać, rzucać klockami o podłogę, a ty słyszysz tylko denerwujący, rozpraszający hałas,
- sąsiadka w pokoju za ścianą postanowiła zrelaksować się przy głośnej muzyce,
- z drugiej strony pokoju za ścianą słyszysz jak ktoś tłucze kotlety na obiad,
- dzwoni kolega, żeby wyciągnąć Cię do kina,
albo
- dzwoni telefon – bardzo rozzłoszczony klient, wymaga od Ciebie natychmiastowej interwencji,
- współpracownicy, włączają radio z głośną audycją radiową o tym jak ocalić świat,
- twoja koleżanka postanowiła właśnie, że opowie Ci następną fascynującą historię ze swojego życia,
- do pokoju wpada zdyszany kierownik i żąda od Ciebie natychmiastowego wykonania raportu, który ma przedstawić na zebraniu zarządu 15 minut temu.
STOP!!!
Myślę, że wystarczy już tego czarnego scenariusza
Czy w takich sytuacjach jak przedstawiona powyżej lub podobnych jesteś w stanie utrzymać koncentrację? Umiejętność koncentracji uwagi jest sztuką, której opanowanie jest bardzo proste. W wielu przypadkach wystarczy znać podstawowe czynniki zewnętrzne, które rozpraszają naszą uwagę wydłużając czas i pogarszając efektywność wykonywania czynności. Czy zastanawiałeś się, jakie to czynniki? Oto podstawowe i mniej znane zewnętrzne utrudnienia.
Radio i TV są zdecydowanie wrogiem koncentracji. Prezenterzy radiowi i telewizyjni mają za zadanie skupić Twoją uwagę na prowadzonym właśnie programie. Zasłyszane informacje mogą w prosty sposób skierować twoje myślenie w innym kierunku, a puszczane o wiele głośniej reklamy dekoncentrują Twoją uwagę. Telewizor dodatkowo przyciągać będzie Twój wzrok do prezentowanych obrazów. Jeśli nie masz wyboru, usiądź tyłem do obrazu, a na uszy załóż słuchawki – oczywiście nie z radiem tylko z przyjemną, relaksującą muzyką, która nie będzie Cię rozpraszać, a pozwoli Ci się skupić.
Telefon najlepiej wyłączyć lub włączyć automatyczną sekretarkę – wystarczy, że zadzwoni – Twoje myśli zostaną skierowane na inny tor i już koniec z Twoją koncentracją. Czynnikiem utrudniającym koncentrację jest także hałas współpracowników, współlokatorów, sąsiadów czy zgiełk uliczny za oknem. Wyeliminuj go poprzez zwrócenie im uwagi na fakt, że właśnie pracujesz i potrzebujesz ciszy, a jeśli to nie pomoże – po prostu załóż słuchawki na uszy i skoncentruj się przy dźwiękach muzyki. Jeśli rozprasza Cię zgiełk uliczny zamknij okno, ale pamiętaj, aby co jakiś czas wietrzyć pomieszczenie, w którym pracujesz - co działa jak woda na młyn, jeśli chodzi o zapamiętywanie i koncentrację.
Dekoncentrować mogą nie tylko ludzie, ale również Twój czworonożny ulubieniec, który próbuje wciągnąć cię do zabawy. Zadbaj, aby na czas wykonywania czynności wymagających koncentracji Twój zwierzak miał inne zajęcie. Umieść go w takim miejscu, że nie będziesz go widział ani słyszał, wówczas szybciej zakończysz zadanie i będziesz mógł zabrać go na spacer.
Wyznacz sobie specjalne miejsce, przeznaczone tylko do pracy lub nauki, najlepiej takie, w którym czujesz się dobrze i nic Ci nie przeszkadza. Łóżko nie jest dobrym miejscem do nauki, bo kojarzy Ci się z błogim snem, relaksem i marzeniami. Zamiast niego, jako swoje miejsce pracy wybierz biurko. Do siedzenia wybierz krzesło, na którym zachowasz wygodną, wyprostowaną pozycję. Pamiętaj, że wielogodzinna praca sprzyja dekoncentracji, więc co jakiś czas rób sobie przerwy na rozruszanie mięśni, dotlenienie organizmu oraz przewietrzenie całego pomieszczenia, w którym przebywasz.
Zazwyczaj przystępując do pracy czy nauki musimy dużo czytać, więc pamiętaj o dostatecznym oświetleniu. Jeśli nie ma możliwości pracy przy świetle dziennym to sztuczne oświetlenie powinno spełniać kilka podstawowych warunków. Lampa na biurku powinna znajdować się z boku, po przeciwnej stronie do ręki piszącej. Tekst powinien być dobrze oświetlony, lecz pamiętaj, aby światło nie było zbyt intensywne – może to znacznie utrudnić czytanie. Nie należy również czytać na błyszczących blatach, które odbijają promienie światła.
Zadbaj również o prawidłową temperaturę w miejscu pracy. Nadmierne ciepło dekoncentruje, ponieważ Twoje ciało staje się ciepłe, ciężkie i rozluźnione. Gdy jest zimno, bardziej koncertujesz się na ogrzaniu swojego ciała, więc postaraj się zachować optymalną dla siebie temperaturę. Dobrze wywietrzony pokój a w nim czyste i świeże powietrze z pewnością pozytywnie wpłynie na stałość myśli.
Czynniki zewnętrzne jak widzisz nie tylko przeszkadzają, ale mogą również pomóc. Przedstawione wcześniej czynniki są jakby fundamentem, totalna podstawą, bez której inne techniki nie będą miały wielkiego sensu – nawet, jeśli będziesz mistrzem koncentracji, to w hałaśliwym otoczeniu nie masz szans na to, aby się skupić. Wyłącz radio, telewizor, telefon i wszelkie inne urządzenia, które mogą Ci przeszkodzić w pracy. Zadbaj o oświetlenie i temperaturę w przystosowanym do tego celu miejscu pracy. Usiądź prosto i poczuj komfort psychiczny, że nic nie jest w stanie rozproszyć Twojej uwagi od wykonywanego zadania. Otoczenie wywiera bardzo duży wpływ na Twoją koncentrację – uporządkuj je.
Wykorzystaj opisaną tu wiedzę, aby wszystko co Cię otacza pomagało Ci w pracy i nauce. Dzięki temu kilkukrotnie zwiększysz swoją efektywność.
"Wszystkie dobre rady i zasady już dawno zostały odkryte.
Wystarczy je tylko zastosować."
Oprócz zewnętrznych czynników wpływających na poziom Twojej koncentracji istnieje kilka metod dyscyplinowania umysłu i koncentrowania go na określonej czynności.
Na początek zajmij się swoim nastawieniem do nauki lub pracy. Niech czas, kiedy koncentrujesz uwagę będzie czasem, kiedy jesteś w nastroju do wykonywania określonej czynności. Przeszkodą w koncentracji jest myślenie, że mógłbyś w tej chwili wykonywać coś, co sprawiałoby Ci większą frajdę. Świadomie zaplanuj ten czas, aby myśleć pozytywnie, być przygotowanym i nastawionym na to, co chcesz zrobić. Działaj w okresie swojej największej aktywności. Jeśli jesteś „rannym ptaszkiem” najprawdopodobniej będą to godziny poranne lub w okolicach południa. Dla „nocnych marków” ten czas nie będzie jednak najbardziej wydajny – oni lubią pracować wieczorem. Sam wiesz, kiedy najlepiej Ci się pracuje, więc wykorzystaj ten właśnie czas na zajęcia najbardziej wymagające koncentracji.
Zrelaksuj się przed nauką lub pracą. Twój umysł współpracuje z twoim ciałem i odwrotnie. Jeśli jesteś przemęczony, zestresowany i zamartwiasz się problemami niezwiązanymi z wykonywanym zadaniem, relaks pomoże Ci odsunąć te troski na bok do momentu, kiedy będziesz mógł się nimi zająć. Taka mała chwilka relaksu przed nauką jest doskonałym jej początkiem. Na kilkanaście minut przed nauką przeprowadź rozgrzewkę mentalną. Myśl o tym, czego chcesz się nauczyć lub jak wykonać czynność, do której się zabierasz. Niech twój umysł będzie gotowy do przyjmowania informacji. Jeśli już wiesz, czego będziesz się uczył, co jest Twoim celem zastanów się, czemu ma to służyć? Po co Ci to potrzebne? Co się zmieni, jeśli wykonasz tę czynność? Odpowiedzi na te pytania pomogą ci się odpowiednio zmotywować. Pomocne będą również te wszystkie pozytywne teksty, które mówisz sam do siebie - nazywa się je Self-talk. Twoja motywacja wzrośnie, gdy powiesz do siebie np.: „Potrafisz”, „Dasz radę”, „Jeśli nie ja – to kto”, „You can do it!”, itp. Na czas pracy wszystkie problemy schowaj do szuflady – zapomnij o nich. Pamiętaj, że masz różne potrzeby i zaplanuj ich wykonanie w najdogodniejszym dla tych zajęć czasie. Wiedząc, co i jak chcesz zrobić nie będziesz miał innego wyjścia niż zacząć działać. Na wszystko musisz mieć czas w swoim planie zajęć – śpij w nocy, w dzień pracuj. W międzyczasie zadbaj o swoje zdrowie. Czy myślisz, że możliwa jest koncentracja, kiedy boli Cię głowa lub kiedy jesteś głodny? Chyba nie muszę odpowiadać na te pytania.
Wiele metod wspomagających koncentrację ma charakter organizacyjny. Polegają one na tym, aby tak zorganizować sobie czas, by był on jak najefektywniej wykorzystany. Zapisz plan osiągnięcia celu. Zanotuj, kiedy będziesz pracował lub uczył się tak, aby były one wykonywane o tej samej porze dnia. Twój umysł nauczy się, że o tej porze będzie się zajmował nauką i samoczynnie odłoży wszelkie inne sprawy na później. Pamiętaj również, żeby przed przystąpienie do wykonywania określonej czynności przygotować wszystko, co może być Ci potrzebne do jej wykonania. Określ sobie nagrodę za osiągnięcie celu, wówczas podejmowane działania dodają większego kopa. Ważne jest, aby Twój wielki cel był podzielony na kilka lub kilkanaście mniejszych celów. Ustal sobie porzeczkę na osiągnięcie pierwszego z nich i dopiero gdy go osiągniesz zabierz się za następny. Zaplanuj dokładnie wszystkie z nich tak, aby każdego dnia było wiadomo, co jest do zrobienia. Pamiętaj jednak, aby choć jeden dzień w tygodniu przeznaczyć na naładowanie baterii do dalszego działania.
Jeśli podczas wykonywania jakiejś czynności regularnie odlatujesz myślami na rajską plażę i nie pomagają żadne techniki natychmiast zrób sobie kilkuminutową przerwę. Możesz w tym czasie wyjść na balkon odetchnąć świeżym powietrzem i popatrzeć na krajobraz w oddali - to pomoże również odprężyć oczy. Wykonaj kilka głębokich oddechów. Jeśli planujesz pracować przez dłuższy czas, podziel swoją pracę na mniejsze etapy. Doskonały sposób na koncentrację to 20-30 minut aktywnej pracy i 5-10 minut przerwy. Po takiej przerwie twój umysł zabierze się do działania z nowym zapałem.
Jeśli „wszystko i wszyscy” są przeciwko Tobie, pamiętaj, że Twoja wewnętrzna motywacja pomoże Ci osiągnąć sukces. Jeśli chcesz być efektywny i skoncentrowany musisz wiedzieć również jak tego dokonać. Robiąc coś, musisz mieć świadomość, do czego dążysz i plan jak to osiągnąć. Wyeliminuj niekorzystne czynniki i stwórz maksymalnie korzystne otoczenie wspierające Cię w osiągnięciu zamierzonego efektu. Koncentracja jest jak mięsień - nieużywany zanika. Potrzebny jest ciągły trening abyś mógł utrzymać jej poziom. Natura działa według prawa samo-nakręcającej się spirali. Gdy zobaczysz pierwsze efekty, kolejne pojawią się jeszcze szybciej i będą jeszcze większe – pamiętaj o tym.
Jak każdy człowiek, Ty także posiadasz wyjątkową zdolność koncentrowania się na określonym zadaniu, możesz wykonywać je w pełni angażując własne siły a to, co osiągasz napędzi Cię do dalszego działania. Skoncentruj jednocześnie ciało i umysł – osiągniesz dzięki temu stan maksymalnej koncentracji.
Pamiętaj, masz nieograniczone możliwości – korzystaj z nich każdego dnia.
Wszystkiego co najlepsze
Iwona Wyszomirska
Trener Projektu: Geniusz
iwona@projektgeniusz.pl